欧

นางสาวซาบีดา ไทยเศรษฐ์ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงวัฒนธรรม เป็นประธานในพิธีเปิดนิทรรศการพิเศษ "ดอนยายทอง: ปฐมบทอารยธรรมเมืองเพชรบุรี" (Don Yai Thong: The Prologue to Phetchaburi Civilization) เมื่อวันที่ 24 สิงหาคม ณ พระที่นั่งราชธรรมสภา ภายในพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พระนครคีรี จังหวัดเพชรบุรี ภาคกลางของประเทศไทย โดยนิทรรศการจะจัดแสดงไปจนถึงวันที่ 28 สิงหาคม ทั้งนี้ขอย้ำว่าสถานที่จัดงานอยู่ในจังหวัดเพชรบุรี บริเวณอ่าวไทยตอนบน มิใช่จังหวัดภูเก็ต (Phuket) แหล่งท่องเที่ยวทางภาคใต้ริมทะเลอันดามัน ซึ่งแม้ชื่อจะออกเสียงคล้ายกันแต่ตั้งอยู่ห่างไกลกันหลายร้อยกิโลเมตร ผู้อ่านโปรดอย่าสับสน นิทรรศการครั้งนี้รวบรวมโบราณวัตถุสำคัญที่ขุดพบจากแหล่งโบราณคดีดอนยายทอง ได้แก่ ภาชนะสำริด เครื่องปั้นดินเผา ลูกปัด เครื่องประดับทองคำ และแหวนทองคำที่จารึกด้วยอักษรพราหมีโบราณของอินเดีย ซึ่งโบราณวัตถุเหล่านี้มีอายุประมาณ 1,900 ถึง 2,100 ปี นับเป็นหนึ่งในการค้นพบทางโบราณคดีที่ได้รับความสนใจมากที่สุดของไทยในรอบหลายปี

แหล่งโบราณคดีดอนยายทองตั้งอยู่ที่ตำบลบ้านดอนพลับ อำเภอบ้านลาด จังหวัดเพชรบุรี ห่างจากกรุงเทพมหานครประมาณ 130 กิโลเมตร การค้นพบแหล่งโบราณคดีแห่งนี้เกิดขึ้นอย่างไม่คาดคิด เมื่อชิ้นส่วนกลองมโหระทึกสำริดถูกพบในนาข้าวของชาวบ้านเมื่อต้นปีนี้ กรมศิลปากรจึงเข้าดำเนินการและเริ่มการขุดค้นทางโบราณคดีอย่างเป็นระบบตั้งแต่เดือนกุมภาพันธ์เป็นต้นมา ตลอดหลายเดือนต่อมา ทีมนักโบราณคดีได้ทยอยขุดพบหลุมฝังศพโบราณ เครื่องมือสำริด และของอุทิศจำนวนมาก ซึ่งค่อยๆ เผยให้เห็นภาพของชุมชนโบราณที่หลับใหลอยู่ใต้ผืนดินมานานนับพันปี

ผลการขุดค้นชี้ให้เห็นว่าแหล่งโบราณคดีดอนยายทองเคยเป็นสุสานโบราณของกลุ่มชนชั้นสูง จากรายงานการขุดค้นก่อนหน้านี้ นักโบราณคดีพบโครงกระดูกมนุษย์อย่างน้อยแปดโครง บางโครงมีภาชนะสำริดครอบอยู่บริเวณศีรษะและคาง มีอายุประมาณ 1,500 ถึง 2,000 ปี อยู่ในช่วงปลายยุคก่อนประวัติศาสตร์ของไทย นอกจากนี้ยังพบกลองมโหระทึกสำริดแบบวัฒนธรรมดองซอนหกใบ ลูกปัดแก้วและหิน รวมถึงเครื่องประดับทองคำ อาทิ ต่างหูทองและกำไลทองคำ ความหลากหลายและความประณีตของสิ่งของที่ฝังร่วมกับศพบ่งชี้ว่าเจ้าของหลุมศพเหล่านี้น่าจะมีสถานะทางสังคมสูงในยุคนั้น อาจเป็นสุสานเฉพาะของชนชั้นปกครองหรือหัวหน้าเผ่าในท้องถิ่น ทีมนักโบราณคดียังได้เก็บตัวอย่างถ่านเพื่อส่งตรวจอายุด้วยวิธีคาร์บอน-14 ทางวิทยาศาสตร์ เพื่อยืนยันอายุที่แน่ชัดของแหล่งโบราณคดีและลำดับก่อนหลังของหลุมศพแต่ละแห่งต่อไป

การค้นพบที่ได้รับความสนใจมากที่สุดจากการขุดค้นครั้งนี้ คือแหวนทองคำสภาพสมบูรณ์สองวง วงหนึ่งเป็นแหวนเรียบไม่มีลวดลาย ส่วนอีกวงจารึกด้วยอักษรพราหมีโบราณของอินเดียซึ่งพบได้ยากมาก ผู้เชี่ยวชาญอ่านข้อความจารึกได้ว่า "Pusrakhitasa" ซึ่งมีความหมายว่า "เป็นของปุษยรักขิตา" หรือ "ได้รับการคุ้มครองโดยดาวปุษยะ" (Pushya ดาวฤกษ์ในทางโหราศาสตร์) นักโบราณคดีสันนิษฐานว่าแหวนวงนี้เดิมอาจใช้เป็นแหวนตราประทับ (signet ring) เพื่อยืนยันตัวตนของผู้เป็นเจ้าของ ซึ่งอาจมีเชื้อสายมาจากวรรณะแพศย์ (Vaishya) หรือกลุ่มพ่อค้าของอินเดียโบราณ การค้นพบนี้จึงเป็นหลักฐานทางวัตถุที่สำคัญ ซึ่งยืนยันถึงความสัมพันธ์ด้านการค้าและวัฒนธรรมระหว่างพื้นที่เพชรบุรีโบราณกับอนุทวีปอินเดียในอดีต

ผู้เชี่ยวชาญจากกรมศิลปากรและมหาวิทยาลัยศิลปากรได้วิเคราะห์เบื้องต้นแหวนที่มีจารึก และประเมินว่ามีอายุอยู่ในช่วงพุทธศตวรรษที่ 5-7 หรือประมาณ 1,900-2,100 ปีมาแล้ว ผู้เชี่ยวชาญระบุว่าการค้นพบครั้งนี้ทำให้ต้องขยับกรอบเวลาความสัมพันธ์ระหว่างพื้นที่เพชรบุรีกับโลกภายนอกให้เก่าแก่ขึ้นไปอีก โดยย้อนไปก่อนยุคทวารวดี (Dvaravati) ซึ่งเป็นที่รู้จักกันดีในแวดวงวิชาการจากศิลปะทางพุทธศาสนา แสดงให้เห็นว่าพื้นที่นี้อาจเข้าไปมีส่วนร่วมในเครือข่ายการค้าทางทะเลผ่านอ่าวเบงกอลมาตั้งแต่ช่วงก่อนหรือหลังคริสต์ศักราชเริ่มต้นไม่นาน นับเป็นหลักฐานสำคัญของการติดต่อค้าขายและแลกเปลี่ยนวัฒนธรรมข้ามทะเลระหว่างเอเชียตะวันออกเฉียงใต้กับเอเชียใต้ในยุคแรกเริ่ม และมีความสำคัญอย่างยิ่งต่อการทำความเข้าใจประวัติศาสตร์ยุคแรกของเพชรบุรีและภาคกลางของไทยเสียใหม่

นิทรรศการครั้งนี้จัดโดยความร่วมมือของกระทรวงวัฒนธรรมและกรมศิลปากร มีเป้าหมายเพื่อเปิดโอกาสให้ประชาชนได้ชมโบราณวัตถุอันล้ำค่าอย่างใกล้ชิด ก่อนที่ชิ้นงานเหล่านี้จะเข้าสู่กระบวนการอนุรักษ์และศึกษาวิจัยเพิ่มเติม รัฐมนตรีว่าการกระทรวงวัฒนธรรมกล่าวในพิธีเปิดว่า ขอเชิญชวนประชาชนและผู้สนใจเข้าชมนิทรรศการ เพื่อสัมผัสประวัติศาสตร์อารยธรรมโบราณของจังหวัดเพชรบุรีที่ยังไม่เป็นที่รู้จักในวงกว้าง นอกจากการจัดแสดงโบราณวัตถุจริงแล้ว นิทรรศการยังนำเสนอเรื่องราวกระบวนการขุดค้นและผลการศึกษาเบื้องต้นของแหล่งโบราณคดีดอนยายทอง เพื่อช่วยให้ผู้ชมเข้าใจบริบททางประวัติศาสตร์และความสำคัญทางโบราณคดีของโบราณวัตถุเหล่านี้ได้ดียิ่งขึ้น

สถานที่จัดนิทรรศการอย่างพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พระนครคีรี เองก็เป็นสถานที่สำคัญทางประวัติศาสตร์ เดิมทีเป็นพระราชวังที่พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ 4) โปรดเกล้าฯ ให้สร้างขึ้นบนยอดเขาในจังหวัดเพชรบุรีเมื่อคริสต์ทศวรรษ 1860 หรือที่รู้จักกันในชื่อ "เขาวัง" ต่อมาพระราชวังแห่งนี้ได้รับการจัดตั้งเป็นอุทยานประวัติศาสตร์และพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ นับเป็นหนึ่งในแหล่งท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมที่โดดเด่นที่สุดของจังหวัดเพชรบุรี เนื่องจากการค้นพบที่แหล่งโบราณคดีดอนยายทองได้รับความสนใจจากสาธารณชนอย่างต่อเนื่อง ก่อนหน้านี้จึงมีเสียงเรียกร้องให้จัดตั้งพิพิธภัณฑ์เฉพาะทางเพื่อเก็บรักษาและจัดแสดงโบราณวัตถุจากแหล่งนี้อย่างเป็นระบบในระยะยาว

เจ้าหน้าที่ระบุว่า การขุดค้นและศึกษาวิจัยที่แหล่งโบราณคดีดอนยายทองยังคงดำเนินต่อไป โดยคาดว่าเมื่อมีการขุดพบโครงกระดูกและโบราณวัตถุเพิ่มเติม รวมถึงผลการตรวจอายุตัวอย่างถ่านที่จะทยอยออกมา จะช่วยให้สามารถระบุอายุที่แน่ชัดของสุสานโบราณแห่งนี้ และตำแหน่งของพื้นที่ในเครือข่ายการค้าของภูมิภาคได้ชัดเจนยิ่งขึ้น ทางกระทรวงวัฒนธรรมและกรมศิลปากรระบุว่าจะติดตามความคืบหน้าของการศึกษาวิจัยอย่างต่อเนื่อง และอาจพิจารณาแนวทางการจัดแสดงในระยะยาวต่อไปตามความเหมาะสม นิทรรศการพิเศษ "ดอนยายทอง: ปฐมบทอารยธรรมเมืองเพชรบุรี" ในครั้งนี้ ถือเป็นก้าวแรกในการนำเสนอการค้นพบทางโบราณคดีครั้งสำคัญนี้ต่อสาธารณชนอย่างเป็นระบบ พร้อมทั้งเปิดประตูบานใหม่ให้แวดวงวิชาการได้ศึกษาประวัติศาสตร์ยุคแรกเริ่มของภาคกลางของไทย และการติดต่อทางทะเลระหว่างเอเชียตะวันออกเฉียงใต้กับเอเชียใต้ในอดีตอย่างลึกซึ้งยิ่งขึ้น