欧

เมื่อวันที่ 25 สิงหาคม 2026 รอบชิงชนะเลิศประเภทกระโดดสูงอยู่กับที่ (standing high jump) ของการแข่งขันกีฬาหุ่นยนต์คล้ายมนุษย์โลกครั้งที่ 2 (World Humanoid Robot Games) ที่กรุงปักกิ่งได้ปิดฉากลง โดยหุ่นยนต์คล้ายมนุษย์หนึ่งตัวโดดเด่นขึ้นมาจากหุ่นยนต์เกือบ 20 ตัวที่ผ่านเข้ารอบชิงชนะเลิศ ด้วยการกระโดดข้ามคานสูง 3.4 เมตรจากท่ายืนนิ่ง คว้าตำแหน่งแชมป์และทำลายสถิติเดิมของรายการนี้ ตามรายงานระบุว่า รายการนี้ถูกออกแบบมาเพื่อทดสอบพลังขาในการระเบิดแรง ความสามารถในการทรงตัว และการควบคุมการลงพื้นของหุ่นยนต์โดยเฉพาะ ถือเป็นหนึ่งในรายการแข่งขันที่ได้รับความสนใจมากที่สุดในการแข่งขันครั้งนี้

รายการกระโดดสูงถูกบรรจุอยู่ในการแข่งขันกีฬาหุ่นยนต์คล้ายมนุษย์โลกมาแล้วสองครั้งติดต่อกัน แต่กติกาของรายการนี้ไม่เหมือนกับกระโดดสูงในกรีฑาแบบดั้งเดิมทั้งหมด เพราะหุ่นยนต์ไม่ต้องมีการวิ่งเข้าหาคาน แต่จะกระโดดขึ้นจากท่ายืนนิ่งโดยตรง ลอยตัวข้ามคานแล้วลงพื้นแบบควบคุมแรงกระแทก จึงมีสื่อจีนหลายแห่งเรียกรายการนี้ว่า “กระโดดสูงอยู่กับที่” สื่อจีนได้นำผลการแข่งขันนี้ไปเปรียบเทียบกับสถิติโลกกระโดดสูงของมนุษย์ กล่าวคือ สถิติโลกกระโดดสูงชายที่ทำโดยฮาเบียร์ โซโตมายอร์ (Javier Sotomayor) นักกีฬาชาวคิวบา อยู่ที่ 2.45 เมตร ทำไว้ตั้งแต่ปี 1993 และยังไม่มีใครทำลายสถิตินี้ได้จนถึงปัจจุบัน เมื่อคำนวณแล้ว ผลงาน 3.4 เมตรของหุ่นยนต์จึงสูงกว่าสถิติของมนุษย์เกือบ 1 เมตร อย่างไรก็ตาม ต้องชี้แจงว่าการกระโดดขึ้นจากท่ายืนนิ่งของหุ่นยนต์กับการกระโดดสูงของมนุษย์ที่ต้องอาศัยการวิ่งสะสมแรงนั้น มีความแตกต่างกันอย่างชัดเจนทั้งในด้านวิธีการออกแรง โครงสร้างข้อต่อ และเกณฑ์การตัดสิน การเปรียบเทียบโดยตรงระหว่างทั้งสองจึงมีความหมายเชิงสัญลักษณ์มากกว่าจะเป็นการเปรียบเทียบแบบเดียวกันอย่างเคร่งครัด

ที่น่าสนใจคือ ผลงาน 3.4 เมตรในรอบชิงชนะเลิศไม่ใช่ตัวเลขเดียวที่ถูกทำลายสถิติในรายการนี้ของการแข่งขันครั้งนี้ ตามรายงานที่เปิดเผยต่อสาธารณะ ในรอบคัดเลือกและช่วงทดสอบสาธารณะก่อนหน้านี้ของการแข่งขัน หุ่นยนต์รุ่นเดียวกันเคยกระโดดได้ 2.8843 เมตรมาก่อน ก่อนจะพัฒนาขึ้นไปถึง 3.4 เมตรในรอบชิงชนะเลิศ เมื่อเทียบกับการแข่งขันกีฬาหุ่นยนต์คล้ายมนุษย์โลกครั้งแรกที่จัดขึ้นที่กรุงปักกิ่งในเดือนสิงหาคม 2025 ซึ่งขณะนั้นสถิติที่ดีที่สุดของรายการนี้อยู่ที่เพียง 0.95641 เมตร กล่าวคือ ภายในเวลาไม่ถึงหนึ่งปี สถิติกระโดดสูงอยู่กับที่ที่ดีที่สุดของหุ่นยนต์คล้ายมนุษย์เพิ่มขึ้นกว่า 2.4 เมตร หรือมากกว่าสองเท่าตัว สะท้อนให้เห็นถึงการพัฒนาอย่างรวดเร็วของหน่วยขับเคลื่อนขาหุ่นยนต์ อัลกอริทึมควบคุมการเคลื่อนไหว และการออกแบบโครงสร้างของหุ่นยนต์ทั้งตัวในระยะเวลาอันสั้น

สื่อหลายสำนักรวมถึงคลิปวิดีโอจากสนามแข่งขันระบุตรงกันว่า หุ่นยนต์ที่คว้าแชมป์กระโดดสูงในครั้งนี้มาจากตระกูล “เทียนกง” (Tiangong) รุ่น “เทียนกง อัลตร้า” (Tiangong Ultra) ซึ่งพัฒนาโดยศูนย์นวัตกรรมหุ่นยนต์คล้ายมนุษย์แห่งกรุงปักกิ่ง (Beijing Humanoid Robot Innovation Center) หรือชื่อแบรนด์ภาษาอังกฤษว่า X-Humanoid ศูนย์แห่งนี้ก่อตั้งขึ้นเมื่อเดือนพฤศจิกายน 2023 ถือเป็นศูนย์นวัตกรรมหุ่นยนต์คล้ายมนุษย์ระดับมณฑลแห่งแรกของจีน จัดตั้งโดยความร่วมมือของหลายบริษัทและสถาบันวิจัย ได้แก่ เสียวหมี่ โรโบติกส์ (Xiaomi Robotics), ยูบีเทค (UBTECH), จิงเฉิงแมชชีนเนอรีแอนด์อิเล็กทรอนิกส์ (Jingcheng Machinery and Electronics) และสถาบันระบบอัตโนมัติแห่งสถาบันบัณฑิตวิทยาศาสตร์จีน (Institute of Automation, Chinese Academy of Sciences) โดยมุ่งเน้นการพัฒนาเทคโนโลยีหลักของหุ่นยนต์คล้ายมนุษย์ การพัฒนาผลิตภัณฑ์ทั้งตัว และการสร้างระบบนิเวศการใช้งาน หุ่นยนต์ “เทียนกง” ที่ศูนย์นี้เปิดตัวก่อนหน้านี้ ถือเป็นหุ่นยนต์คล้ายมนุษย์ขนาดเต็มตัวขับเคลื่อนด้วยไฟฟ้าล้วนตัวแรกของโลกที่สามารถวิ่งได้อย่างมั่นคง ด้วยความเร็วในการเดินสูงสุดถึง 12 กิโลเมตรต่อชั่วโมง และสามารถปรับตัวเข้ากับภูมิประเทศที่ซับซ้อนได้หลากหลายรูปแบบ ในเดือนเมษายน 2025 “เทียนกง” ยังเคยลงแข่งขันในรายการฮาล์ฟมาราธอนของหุ่นยนต์คล้ายมนุษย์ที่กรุงปักกิ่ง นับเป็นหนึ่งในรุ่นแรก ๆ ที่ผ่านการทดสอบภาคสนามระยะไกลและความเข้มข้นสูง ในเดือนกุมภาพันธ์ปีนี้ ศูนย์นวัตกรรมหุ่นยนต์คล้ายมนุษย์แห่งกรุงปักกิ่งได้เปิดตัวแพลตฟอร์มหุ่นยนต์คล้ายมนุษย์อเนกประสงค์รุ่นใหม่ “เทียนกง 3.0” อย่างเป็นทางการ ซึ่งมีรายงานว่าจะเข้าสู่การผลิตและส่งมอบเชิงพาณิชย์ในช่วงครึ่งหลังของปี 2026 ซึ่งหมายความว่าองค์ความรู้ทางเทคนิคของศูนย์กำลังเปลี่ยนจากการโชว์สถิติในสนามแข่งขันไปสู่ผลิตภัณฑ์เชิงพาณิชย์ในระดับที่ใหญ่ขึ้นอย่างรวดเร็ว

นอกจากกระโดดสูงแล้ว “เทียนกง อัลตร้า” ยังโดดเด่นไม่แพ้กันในรายการวิ่ง 100 เมตรของการแข่งขันครั้งนี้ ตามรายงานของสำนักข่าวซีจีทีเอ็น (CGTN) หุ่นยนต์ตัวนี้ทำลายสถิติของตัวเองอย่างต่อเนื่องตลอดการแข่งขัน โดยเริ่มจากเวลา 9.39 วินาที จากนั้นพัฒนาขึ้นเป็น 8.86 วินาที และในการแข่งขันรอบสุดท้ายของวันปิดการแข่งขัน ทำเวลาได้ 8.64 วินาที ซึ่งเป็นสถิติของการแข่งขันครั้งนี้ และเร็วกว่าสถิติโลกวิ่ง 100 เมตรชายของมนุษย์ที่ทำโดยยูเซน โบลต์ (Usain Bolt) ซึ่งอยู่ที่ 9.58 วินาที การทำลายสถิติทั้งในรายการกระโดดสูงและวิ่งระยะสั้นติดต่อกันนี้ ถูกสื่อหลายแห่งมองว่าเป็นภาพสะท้อนที่ชัดเจนของความก้าวหน้าของหุ่นยนต์คล้ายมนุษย์จีน ทั้งในด้านการควบคุมการเคลื่อนไหว ระบบขับเคลื่อนกำลัง และความมั่นคงของโครงสร้างทั้งตัวที่พัฒนาไปพร้อมกัน

การแข่งขันครั้งนี้จัดขึ้นระหว่างวันที่ 22-26 สิงหาคม ที่กรุงปักกิ่ง นับเป็นครั้งที่ 2 ต่อจากการแข่งขันครั้งแรกในปี 2025 นอกจากกระโดดสูงและวิ่ง 100 เมตรแล้ว ในช่วงเวลาเดียวกันยังมีรอบชิงชนะเลิศของรายการกรีฑาและทักษะอื่น ๆ อีกหลายรายการ เช่น วิ่งข้ามสิ่งกีดขวาง 400 เมตร ตามการแถลงอย่างเป็นทางการ มีทีมจากทั่วโลกเข้าร่วมทั้งสิ้น 666 ทีม หุ่นยนต์คล้ายมนุษย์กว่า 2,000 ตัว มีรายการแข่งขันทั้งหมด 51 รายการใหญ่ และจัดการแข่งขันไปมากกว่า 1,300 นัด ทั้งขนาดของผู้เข้าร่วมและจำนวนรายการแข่งขันเพิ่มขึ้นอย่างมากจากครั้งแรก ในตารางเหรียญรวม บริษัทหุ่นยนต์เอจิบอต (AGIBOT) จากเซี่ยงไฮ้ ครองอันดับหนึ่งด้วย 18 เหรียญทอง 16 เหรียญเงิน 12 เหรียญทองแดง รวม 46 เหรียญ โดยโดดเด่นในรายการที่ต้องใช้ความคล่องแคล่วในการหยิบจับ งานตามสถานการณ์จำลอง และการวิ่งข้ามสิ่งกีดขวาง ขณะที่บริษัทหยูซู่ (Unitree) จากหางโจว ซึ่งเคยกวาด 4 เหรียญทองในรายการกรีฑาของการแข่งขันครั้งแรก กลับมีผลงานที่ลดลงอย่างชัดเจนในครั้งนี้ โดยหุ่นยนต์ของบริษัทวิ่ง 100 เมตรในรอบคัดเลือกด้วยเวลา 12.41 วินาที และจนถึงวันที่ 23 สิงหาคมยังไม่ได้เหรียญรางวัลในประเภทกรีฑาเลย ความผันผวนของอันดับเช่นนี้ยังสะท้อนให้เห็นถึงการแข่งขันที่ดุเดือดและความเร็วในการพัฒนาเทคโนโลยีภายในอุตสาหกรรมหุ่นยนต์คล้ายมนุษย์ของจีน

การทำลายสถิติในรายการกระโดดสูงและวิ่งระยะสั้นในการแข่งขันครั้งนี้ เป็นภาพสะท้อนหนึ่งของการเติบโตอย่างรวดเร็วของอุตสาหกรรมหุ่นยนต์คล้ายมนุษย์ของจีนในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา ในเดือนกุมภาพันธ์ปีนี้ จีนได้ประกาศใช้ระบบมาตรฐานฉบับแรกที่ครอบคลุมห่วงโซ่อุตสาหกรรมและวงจรชีวิตทั้งหมดของหุ่นยนต์คล้ายมนุษย์และปัญญาประดิษฐ์แบบมีร่างกาย (embodied AI) นั่นคือ “ระบบมาตรฐานหุ่นยนต์คล้ายมนุษย์และปัญญาประดิษฐ์แบบมีร่างกาย (ฉบับปี 2026)” ซึ่งถือเป็นก้าวสำคัญที่อุตสาหกรรมนี้เข้าสู่ยุคของการพัฒนาที่มีมาตรฐานรองรับ ในเดือนมิถุนายน กระทรวงอุตสาหกรรมและเทคโนโลยีสารสนเทศ ร่วมกับคณะกรรมการกำกับดูแลและบริหารสินทรัพย์ของรัฐแห่งคณะรัฐมนตรี ได้เปิดตัว “โครงการฝึกอบรมและใช้งานจริงเฉพาะทางด้านหุ่นยนต์คล้ายมนุษย์และปัญญาประดิษฐ์แบบมีร่างกายประจำปี 2026” โดยตั้งเป้าหมายว่าภายในสิ้นปี 2026 จะผลักดันให้หุ่นยนต์คล้ายมนุษย์และผลิตภัณฑ์สำคัญอื่น ๆ ผ่านการทดสอบใช้งานจริงและนำไปใช้งานอย่างต่อเนื่องในภาคอุตสาหกรรม การบริการ และงานเฉพาะทางต่าง ๆ โดยมีศักยภาพในการติดตั้งใช้งานได้ในระดับหมื่นเครื่อง ข้อมูลของอุตสาหกรรมระบุว่า จนถึงปี 2025 จีนมีบริษัทที่เกี่ยวข้องกับหุ่นยนต์คล้ายมนุษย์มากกว่า 140 แห่ง มียอดส่งมอบตลอดทั้งปีประมาณ 14,400 เครื่อง คิดเป็นสัดส่วนราว 84.7% ของส่วนแบ่งตลาดโลก ขนาดตลาดอยู่ที่ประมาณ 3.5 หมื่นล้านหยวน และหน่วยงานคาดการณ์ว่าภายในปี 2030 ขนาดตลาดนี้อาจทะลุ 1 ล้านล้านหยวน ปัญญาประดิษฐ์แบบมีร่างกายถูกบรรจุไว้ในรายงานผลการดำเนินงานของรัฐบาลจีนติดต่อกันสองปีแล้ว และยังถูกจัดให้เป็นหนึ่งในอุตสาหกรรมเกิดใหม่เชิงยุทธศาสตร์ที่จีนให้ความสำคัญในแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติฉบับที่ 15 (แผน 5 ปี ฉบับที่ 15) อีกด้วย

จากมุมมองของอุตสาหกรรม ความสำคัญของรายการแข่งขันประเภทกีฬาอย่างกระโดดสูงและวิ่งระยะสั้นไม่ได้จำกัดอยู่แค่การทำลายสถิติเท่านั้น แต่ยังอยู่ที่การเป็นสนามทดสอบที่มีความเข้มข้นสูงและวัดผลได้เป็นตัวเลข สำหรับเทคโนโลยีหลักอย่างโครงสร้างขาหุ่นยนต์ ระบบขับเคลื่อน และอัลกอริทึมควบคุมการทรงตัว ช่วยให้บริษัทและสถาบันวิจัยสามารถเก็บข้อมูลการเคลื่อนไหวจริงจำนวนมากได้ในระยะเวลาอันสั้น เพื่อนำไปพัฒนาผลิตภัณฑ์ต่อไป หลายบริษัทที่เข้าร่วมการแข่งขันระบุว่า ความสามารถทางเทคนิคที่ได้รับการพิสูจน์ในการแข่งขันครั้งนี้ ในอนาคตจะถูกนำไปประยุกต์ใช้กับงานที่ใกล้เคียงกับความต้องการในชีวิตจริงมากขึ้น เช่น งานขนย้ายในภาคอุตสาหกรรม การกู้ภัยฉุกเฉิน และงานตรวจตราเฉพาะทาง มากกว่าจะหยุดอยู่แค่การแสดงในสนามแข่งขัน อย่างไรก็ตาม นักวิเคราะห์บางส่วนก็เตือนว่า แม้หุ่นยนต์จะทำลายสถิติของมนุษย์ในตัวชี้วัดเฉพาะด้าน เช่น ความสูงในการกระโดดหรือความเร็วในการวิ่ง แต่สิ่งนี้สะท้อนให้เห็นถึงความสามารถทางวิศวกรรมสำหรับภารกิจเฉพาะมากกว่าจะเป็นการเหนือกว่านักกีฬามนุษย์ในความสามารถทางกีฬาโดยรวม เนื่องจากมอเตอร์ข้อต่อของหุ่นยนต์สามารถส่งแรงบิดสูงสุดซ้ำ ๆ ตามค่าที่ตั้งไว้ล่วงหน้าได้ โดยไม่ต้องกังวลเรื่องความล้าของกล้ามเนื้อหรือการบาดเจ็บจากการเคลื่อนไหว ซึ่งเป็นพื้นฐานการเปรียบเทียบที่แตกต่างจากนักกีฬามนุษย์ที่ต้องพึ่งพาระบบประสาทและกล้ามเนื้อ และต้องผ่านการฝึกฝนสะสมมาเป็นเวลานาน หากหุ่นยนต์คล้ายมนุษย์จะก้าวไปสู่การใช้งานจริงในวงกว้างได้อย่างแท้จริง ยังจำเป็นต้องพัฒนาต่อเนื่องในด้านความทนทานของแบตเตอรี่ ต้นทุนการผลิต ความน่าเชื่อถือ และความปลอดภัย ผลงานการแข่งขันที่เข้มข้นในครั้งนี้จึงเป็นเพียงภาพสะท้อนช่วงหนึ่งของกระบวนการพัฒนาอุตสาหกรรมที่ยาวนานนี้เท่านั้น