สำนักงานศุลกากรทั่วไปของจีน (GACC) ประกาศเมื่อวันที่ 8 กันยายนว่า มูลค่าการค้าสินค้ารวมของจีนในช่วงแปดเดือนแรกของปี 2026 อยู่ที่ 34.78 ล้านล้านหยวน เพิ่มขึ้น 17.6% เมื่อเทียบกับช่วงเดียวกันของปีก่อน โดยการส่งออกเพิ่มขึ้น 14.6% อยู่ที่ 20.17 ล้านล้านหยวน ขณะที่การนำเข้าพุ่งขึ้น 22% อยู่ที่ 14.61 ล้านล้านหยวน เมื่อหักการนำเข้าออกจากการส่งออก จีนมีดุลการค้าเกินดุลถึง 5.56 ล้านล้านหยวนในช่วงแปดเดือนแรก หรือประมาณ 8.0551 แสนล้านดอลลาร์สหรัฐ ซึ่งเป็นระดับสูงสุดเป็นประวัติการณ์สำหรับช่วงเวลาเดียวกันของปี นับเป็นเดือนที่สี่ติดต่อกันที่ทั้งการส่งออกและนำเข้าเติบโตสองหลัก และเป็นเดือนที่หกติดต่อกันที่การนำเข้าเติบโตเร็วกว่าการส่งออก ในปีแรกของแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติฉบับที่ 15 ของจีน (2026-2030) อัตราการเติบโตของการค้าต่างประเทศในช่วงแปดเดือนแรกนี้เร็วกว่าช่วงเดียวกันของปีก่อนอย่างชัดเจน สะท้อนถึงการฟื้นตัวของอุปสงค์ในประเทศควบคู่กับการยกระดับภาคอุตสาหกรรมอย่างต่อเนื่อง

หากพิจารณาเป็นรายเดือน มูลค่าการค้าสินค้าของจีนในเดือนสิงหาคมเพียงเดือนเดียวอยู่ที่ 4.65 ล้านล้านหยวน เพิ่มขึ้น 19.8% เมื่อเทียบปีต่อปี และยังคงอยู่เหนือระดับ 4 ล้านล้านหยวนเป็นเดือนที่หกติดต่อกัน โดยการส่งออกในเดือนนั้นเติบโต 18.6% และการนำเข้าเติบโต 21.7% ซึ่งทั้งสองด้านยังคงรักษาการเติบโตสองหลัก หากเทียบกับแนวโน้มโดยรวมของปีก่อน มูลค่าการค้ารวมทั้งปี 2025 ของจีนอยู่ที่ 45.47 ล้านล้านหยวน เพิ่มขึ้นเพียง 3.8% โดยการส่งออกและนำเข้าเติบโต 6.1% และ 0.5% ตามลำดับ ขณะที่อัตราการเติบโตโดยรวม 17.6% รวมถึงการส่งออกและนำเข้าที่เพิ่มขึ้น 14.6% และ 22% ในช่วงแปดเดือนแรกของปี 2026 ล้วนสูงกว่าอัตราการเติบโตทั้งปี 2025 อย่างมาก ซึ่งสะท้อนว่าแรงขับเคลื่อนการค้าต่างประเทศของจีนแข็งแกร่งขึ้นอย่างชัดเจนในปีนี้

หลี่ ต้าเหลียง (Lü Daliang) ผู้อำนวยการฝ่ายวิเคราะห์สถิติของศุลกากรทั่วไปจีน กล่าวในการแถลงข่าวเมื่อวันที่ 8 กันยายนว่า การค้าสินค้าของจีนในเดือนสิงหาคมยังคงมีแนวโน้มเติบโตที่มั่นคง โดยการส่งออกและนำเข้าเติบโตสองหลักพร้อมกันเป็นเดือนที่สี่ติดต่อกัน เขากล่าวว่า “สิ่งนี้สะท้อนให้เห็นอย่างชัดเจนถึงการสนับสนุนที่ยืดหยุ่นและแข็งแกร่งของระบบอุตสาหกรรมที่สมบูรณ์ของจีนต่อการค้าต่างประเทศ และยังสะท้อนถึงพลังขับเคลื่อนอันทรงพลังจากความสามารถด้านนวัตกรรมของจีนด้วย” นอกจากนี้ เขายังระบุว่าโครงสร้างสินค้าในภาคการค้าต่างประเทศของจีนกำลังแสดงลักษณะที่ชัดเจนของการมุ่งสู่สินค้าใหม่ สินค้าอัจฉริยะ และสินค้าที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม ซึ่งกำลังผลักดันให้การนำเข้าและส่งออกของจีนยังคงเติบโตในระดับที่ค่อนข้างสูงต่อไป

ในด้านการส่งออก สินค้าเครื่องจักรกลและอุปกรณ์ไฟฟ้ายังคงเป็นเสาหลักของการค้าจีน โดยในช่วงแปดเดือนแรก การส่งออกสินค้ากลุ่มเครื่องจักรกลและอิเล็กทรอนิกส์มีมูลค่ารวม 12.91 ล้านล้านหยวน เพิ่มขึ้น 21.9% คิดเป็น 64% ของมูลค่าการส่งออกทั้งหมด นับเป็นเดือนที่ 18 ติดต่อกันที่สินค้ากลุ่มนี้เติบโตขึ้น ซึ่งหมายความว่าสินค้าส่งออกของจีนเกือบสองในสามมาจากกลุ่มนี้เพียงกลุ่มเดียว โดยการส่งออกรถยนต์เพิ่มขึ้น 47.1% หุ่นยนต์อุตสาหกรรมเพิ่มขึ้น 13% เรือเพิ่มขึ้น 29.8% และแบตเตอรี่ลิเทียมเพิ่มขึ้น 34.4% ซึ่งล้วนสูงกว่าอัตราการเติบโตของการส่งออกโดยรวมอย่างมาก ในฐานะหนึ่งใน “สินค้าใหม่สามชนิด” (รถยนต์ไฟฟ้า แบตเตอรี่ลิเทียม และแผงโซลาร์เซลล์) การส่งออกยังคงเติบโตอย่างรวดเร็วต่อเนื่อง โดยตลอดทั้งปี 2025 มูลค่าการส่งออกสินค้ากลุ่มนี้อยู่ที่เกือบ 1.3 ล้านล้านหยวน เพิ่มขึ้น 27.1% หรือเพิ่มขึ้น 3.5 เท่าเมื่อเทียบกับปี 2020 และแนวโน้มการเติบโตดังกล่าวยังดำเนินต่อไปในปีนี้ ซึ่งสะท้อนถึงความสามารถในการแข่งขันที่เพิ่มขึ้นของสินค้าอุตสาหกรรมการผลิตขั้นสูงและพลังงานใหม่ของจีนในตลาดต่างประเทศ และแสดงว่าการพึ่งพาสินค้าส่งออกกลุ่มเดิมกำลังลดลงตามลำดับ

การส่งออกสินค้าเทคโนโลยีขั้นสูงก็มีผลงานโดดเด่นเช่นกัน โดยเพิ่มขึ้น 42.9% เมื่อเทียบปีต่อปีในช่วงแปดเดือนดังกล่าว ขณะที่การส่งออกวงจรรวม (integrated circuit) เพิ่มขึ้นกว่าเท่าตัวที่ 103.9% โดยมูลค่าการส่งออกวงจรรวมสะสมในช่วงเดือนมกราคมถึงสิงหาคมอยู่ที่ 2.56751 แสนล้านดอลลาร์สหรัฐ นักวิเคราะห์ระบุว่าส่วนหนึ่งของการเติบโตนี้มาจากการขยายโครงสร้างพื้นฐานด้านการประมวลผล AI ทั่วโลก ซึ่งผลักดันให้การส่งออกเซิร์ฟเวอร์ โมดูลออปติคัล และชิ้นส่วนอิเล็กทรอนิกส์เติบโตอย่างก้าวกระโดด กลายเป็นเครื่องยนต์ใหม่ของการขยายตัวทางการค้าของจีน

ในด้านการนำเข้า การนำเข้าสินค้าเครื่องจักรกลและอิเล็กทรอนิกส์เพิ่มขึ้น 31.6% เมื่อเทียบปีต่อปี ซึ่งเป็นแรงสำคัญที่ทำให้อัตราการเติบโตของการนำเข้าสูงกว่าการส่งออก ขณะที่การนำเข้าสินค้าเกษตรมีมูลค่า 1.04 ล้านล้านหยวน เพิ่มขึ้น 6.6% ในขณะเดียวกัน การนำเข้าสินค้าโภคภัณฑ์บางประเภทแสดงลักษณะ “ปริมาณลดลงแต่มูลค่าเพิ่มขึ้น” หรือการปรับโครงสร้าง เช่น ปริมาณการนำเข้าน้ำมันดิบในช่วงแปดเดือนแรกอยู่ที่ 321 ล้านตัน ลดลง 14.6% เมื่อเทียบปีต่อปี แต่มูลค่าการนำเข้าโดยรวมยังคงเติบโตในระดับสูง ซึ่งสะท้อนว่าโครงสร้างการนำเข้าของจีนกำลังเปลี่ยนจากการพึ่งพาสินค้าโภคภัณฑ์ล้วนๆ ไปสู่สินค้าที่มีเทคโนโลยีและมูลค่าเพิ่มสูงขึ้น นอกจากนี้ มูลค่าการนำเข้าและส่งออกผ่านระบบโลจิสติกส์พันธบัตร (bonded logistics) ในช่วงแปดเดือนแรกอยู่ที่ 6 ล้านล้านหยวน เพิ่มขึ้น 42.3% แสดงถึงระดับความสะดวกทางการค้าข้ามพรมแดนที่เพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง

เมื่อพิจารณาตามประเภทกิจการ วิสาหกิจเอกชนยังคงเป็นผู้เล่นรายใหญ่ที่สุดในการค้าของจีน และมีสัดส่วนเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่องมาหลายปี โดยมีมูลค่าการนำเข้าและส่งออกรวม 19.79 ล้านล้านหยวนในช่วงแปดเดือนแรก เพิ่มขึ้น 17.6% และคิดเป็น 56.9% ของมูลค่ารวม หรือกล่าวได้ว่ามากกว่าครึ่งหนึ่งของการค้าต่างประเทศทั้งหมดของจีนมาจากวิสาหกิจเอกชน ขณะที่วิสาหกิจที่มีทุนต่างชาติมีมูลค่าการค้า 10.15 ล้านล้านหยวน เพิ่มขึ้น 18.1% และวิสาหกิจของรัฐมีมูลค่า 4.77 ล้านล้านหยวน เพิ่มขึ้น 16.9% ทั้งสามประเภทกิจการล้วนเติบโตในระดับสูง แสดงให้เห็นว่าการเติบโตของการค้าต่างประเทศครั้งนี้เกิดขึ้นอย่างกว้างขวาง ไม่ได้พึ่งพากิจการประเภทใดประเภทหนึ่งเป็นหลัก และยังบ่งชี้ว่าวิสาหกิจทุนต่างชาติและวิสาหกิจของรัฐยังคงมีความเชื่อมั่นในการดำเนินธุรกิจภายใต้สภาพแวดล้อมภายนอกปัจจุบัน

ในด้านคู่ค้า การค้าระหว่างจีนกับอาเซียนมีมูลค่า 5.95 ล้านล้านหยวน เพิ่มขึ้น 20.6% โดยอาเซียนยังคงเป็นคู่ค้ารายใหญ่ที่สุดของจีน และการที่ข้อตกลงเขตการค้าเสรีจีน-อาเซียนเวอร์ชัน 3.0 มีผลบังคับใช้ในปีนี้ก็เป็นแรงขับเคลื่อนใหม่ให้กับการค้าทั้งสองฝ่าย ขณะที่การค้ากับสหภาพยุโรปมีมูลค่า 4.2 ล้านล้านหยวน เพิ่มขึ้น 8.1% ซึ่งเป็นอัตราการเติบโตที่ช้าที่สุดในรอบเกือบสิบเดือน ส่วนการค้ากับสหรัฐฯ มีมูลค่า 2.76 ล้านล้านหยวน เพิ่มขึ้นเพียง 1.3% ต่ำกว่าอัตราการเติบโตโดยรวมของการค้าอย่างมาก ข้อมูลของ GACC ระบุว่าจีนมีการเติบโตของทั้งการนำเข้าและส่งออกพร้อมกันกับ 112 ประเทศและภูมิภาค ซึ่งสะท้อนถึงการกระจายความเสี่ยงด้านคู่ค้าที่เพิ่มมากขึ้น

ที่น่าสังเกตคือ ข้อมูลภาคอุตสาหกรรมที่สำนักงานสถิติแห่งชาติของจีน (NBS) เผยแพร่ในช่วงเวลาเดียวกันแสดงให้เห็นว่ามูลค่าเพิ่มของอุตสาหกรรมการผลิตเครื่องจักรกลในเดือนสิงหาคมเพิ่มขึ้น 12.1% และอุตสาหกรรมการผลิตเทคโนโลยีขั้นสูงเพิ่มขึ้น 16.7% เมื่อเทียบปีต่อปี ซึ่งสูงกว่าอัตราการเติบโตของภาคอุตสาหกรรมโดยรวม 6.9 และ 11.5 จุดเปอร์เซ็นต์ตามลำดับ และเป็นแรงขับเคลื่อนหลักของการผลิตภาคอุตสาหกรรมในเดือนนั้น ขณะที่มูลค่าเพิ่มของภาคอุตสาหกรรมขนาดใหญ่โดยรวมในเดือนเดียวกันเติบโตอยู่ที่ 5.2% ตัวเลขนี้มาจากรายงานภาคอุตสาหกรรมของสำนักงานสถิติ ไม่ใช่ข้อมูลการค้าของศุลกากร ซึ่งใช้วิธีการเก็บข้อมูลที่แตกต่างกัน แต่ทั้งสองชุดข้อมูลสอดคล้องและยืนยันซึ่งกันและกัน สะท้อนว่าการขยายตัวอย่างรวดเร็วของอุตสาหกรรมเครื่องจักรกลและเทคโนโลยีขั้นสูงในฝั่งการผลิตภายในประเทศ มีความสอดคล้องกับสัดส่วนสินค้าเครื่องจักรกลและเทคโนโลยีขั้นสูงในฝั่งการส่งออกที่เพิ่มขึ้นต่อเนื่อง และเป็นพื้นฐานด้านอุตสาหกรรมที่ช่วยสนับสนุนการยกระดับโครงสร้างการค้าต่างประเทศของจีนอย่างต่อเนื่อง ซึ่งสอดคล้องกับข้อสังเกตของหลี่ ต้าเหลียง เกี่ยวกับการเปลี่ยนแปลงโครงสร้างสินค้าไปสู่สิ่งใหม่ อัจฉริยะ และเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม

หากมองภาพรวมของทั้งปี อัตราการเติบโตทางการค้าของจีนมีแนวโน้มเพิ่มขึ้นเป็นลำดับ หลังจากที่ไตรมาสแรกและครึ่งปีแรกเติบโตในระดับสองหลักแล้ว อัตราการเติบโต 17.6% ในช่วงแปดเดือนถือเป็นการเร่งตัวขึ้นอีกครั้งจากช่วงครึ่งปีแรก ซึ่งตอกย้ำถึงความยืดหยุ่นของภาคการค้าจีนท่ามกลางสภาพแวดล้อมการค้าโลกที่ซับซ้อนและผันผวน นักวิเคราะห์จากหลายสถาบันระบุว่าโครงสร้างการส่งออกของจีนกำลังเปลี่ยนจากสินค้าที่ใช้แรงงานเข้มข้นแบบดั้งเดิมไปสู่สินค้าเครื่องจักรกล อิเล็กทรอนิกส์ และเทคโนโลยีขั้นสูงอย่างรวดเร็ว ขณะที่การนำเข้าที่เติบโตเร็วกว่าการส่งออกอย่างต่อเนื่องบ่งชี้ถึงการฟื้นตัวของความต้องการวัตถุดิบและสินค้าขั้นกลางในประเทศ ซึ่งเป็นสัญญาณเชิงบวกต่อความมั่นคงของห่วงโซ่อุปทานโลก ข้อมูลศุลกากรจีนยังระบุว่าจีนครองอันดับหนึ่งของโลกด้านมูลค่าการค้าสินค้ารวมมาต่อเนื่องหลายปี และการเติบโต 17.6% ในช่วงแปดเดือนแรกของปีนี้ยิ่งตอกย้ำสถานะและส่วนแบ่งของจีนในโครงสร้างการค้าโลก พร้อมเป็นแรงหนุนสำคัญต่อการเติบโตของเศรษฐกิจโลกโดยรวม

สำหรับแนวโน้มในระยะข้างหน้า ผู้สังเกตการณ์ในอุตสาหกรรมส่วนใหญ่คาดว่าการค้าต่างประเทศของจีนจะยังคงเติบโตในระดับสองหลักต่อไปในไตรมาสที่สี่ ตามมาตรการสนับสนุนการอัปเกรดอุปกรณ์และการแลกเปลี่ยนสินค้าอุปโภคบริโภครุ่นเก่าที่ยังมีผลบังคับใช้อยู่ ควบคู่กับการขยายห่วงโซ่อุปทานด้านพลังงานใหม่และการผลิตอัจฉริยะไปยังตลาดต่างประเทศมากขึ้น ซึ่งอาจผลักดันให้มูลค่าการค้าตลอดปีทำสถิติสูงสุดใหม่ และเป็นการเปิดต้นที่ดีสำหรับแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติฉบับที่ 15 อย่างไรก็ตาม นักวิเคราะห์บางส่วนเตือนว่าทิศทางความสัมพันธ์ทางการค้าระหว่างจีนกับสหรัฐฯ การเปลี่ยนแปลงของนโยบายภาษีศุลกากรทั่วโลก ความผันผวนของอุปสงค์จากคู่ค้าหลัก และทิศทางราคาสินค้าโภคภัณฑ์ ยังคงเป็นตัวแปรภายนอกที่สำคัญซึ่งอาจส่งผลต่อแนวโน้มการค้าของจีนในระยะถัดไป โดยตลาดจะยังคงจับตาตัวเลขการค้าประจำเดือนกันยายนและไตรมาสที่สี่อย่างใกล้ชิด เพื่อประเมินความต่อเนื่องของการเติบโตในรอบนี้