欧

ระเบียบคำสั่งคณะรัฐมนตรีฉบับที่ 841 ซึ่งลงนามโดยนายหลี่ เฉียง นายกรัฐมนตรีจีน ในชื่อ “ระเบียบว่าด้วยการบริหารจัดการการเข้า-ออกประเทศ” ได้รับการประกาศอย่างเป็นทางการเมื่อวันที่ 31 กรกฎาคม และจะมีผลบังคับใช้ตั้งแต่วันที่ 15 กันยายนเป็นต้นไป ระเบียบใหม่นี้มีทั้งหมด 19 มาตรา มีเป้าหมายเพื่อจัดระเบียบการบริหารจัดการด้านการเข้า-ออกประเทศ คุ้มครองสิทธิและผลประโยชน์อันชอบธรรมของผู้ที่เดินทางเข้า-ออกประเทศ ควบคู่ไปกับการรักษาอธิปไตย ความมั่นคง และผลประโยชน์ด้านการพัฒนาของชาติ ในฐานะกฎหมายลำดับรองที่สำคัญในด้านการบริหารจัดการการเข้า-ออกประเทศ การบังคับใช้ระเบียบใหม่นี้เป็นสัญญาณว่าจีนจะนำระบบที่เข้มงวดและละเอียดรอบคอบยิ่งขึ้นมาใช้อย่างครอบคลุมในหลายขั้นตอน ทั้งการอนุมัติวีซ่า การตรวจสอบ ณ ด่านตรวจคนเข้าเมือง การแจ้งเตือนความเสี่ยง และการกำกับดูแลบริษัทนายหน้า ซึ่งจะส่งผลกระทบในวงกว้างต่อการเดินทางไปมาระหว่างชาวจีนและชาวต่างชาติ

หนึ่งในเนื้อหาที่ได้รับความสนใจจากภายนอกมากที่สุดในระเบียบใหม่นี้ คือการเพิ่มความเข้มงวดของบทลงโทษต่อการยื่นเอกสารเท็จหรือการให้ถ้อยคำเท็จอย่างชัดเจน ตามระเบียบดังกล่าว หากชาวต่างชาติยื่นขอวีซ่าจีนในต่างประเทศ หรือยื่นขอเข้าประเทศที่ด่านตรวจคนเข้าเมือง โดยใช้เอกสารปลอม เอกสารเท็จ หรือให้ถ้อยคำอันเป็นเท็จ หน่วยงานบริหารจัดการคนเข้าเมืองหรือหน่วยงานออกวีซ่าสามารถออกคำสั่งห้ามเข้าประเทศเป็นระยะเวลา 1 ถึง 5 ปีได้ โดยระยะเวลาการลงโทษจะพิจารณาตามความร้ายแรงของแต่ละกรณี บทบัญญัตินี้ถูกมองว่าเป็นการตอบสนองโดยตรงต่อช่องโหว่ด้านการกำกับดูแลที่มีมาก่อนหน้านี้ เนื่องจากในอดีตเคยเกิดกรณีที่นายหน้าหรือบุคคลบางรายใช้เอกสารปลอม เช่น จดหมายเชิญหรือหนังสือรับรองการทำงานปลอม เพื่อหลอกลวงขอวีซ่า การกำหนดระยะเวลาการลงโทษที่ชัดเจนและวัดผลได้ในระเบียบใหม่ จึงช่วยเพิ่มต้นทุนของการกระทำผิด และมอบแนวทางปฏิบัติที่ชัดเจนยิ่งขึ้นให้กับหน่วยงานบังคับใช้กฎหมาย

ระเบียบใหม่ยังเพิ่มความเข้มงวดในการกำกับดูแลบริษัทนายหน้าให้บริการด้านการเข้า-ออกประเทศอย่างมีนัยสำคัญ ตามบทบัญญัติ หน่วยงานที่ให้บริการนายหน้าด้านการเข้า-ออกประเทศจะต้องขึ้นทะเบียนกับหน่วยงานบริหารจัดการคนเข้าเมือง หากดำเนินธุรกิจที่เกี่ยวข้องโดยไม่ได้ขึ้นทะเบียน จะต้องเผชิญกับค่าปรับตั้งแต่ 5,000 ถึง 10,000 หยวน และในกรณีที่ร้ายแรงอาจถูกสั่งให้หยุดดำเนินกิจการเพื่อปรับปรุงแก้ไข หากบริษัทนายหน้าเผยแพร่ข้อมูลเท็จ โฆษณาเกินจริง หรือใช้การโฆษณาที่ทำให้เข้าใจผิดเพื่อดึงดูดลูกค้า หรือรั่วไหลข้อมูลส่วนบุคคลของลูกค้า จะมีบทลงโทษที่หนักกว่า โดยสูงสุดอาจถูกปรับ 1 ถึง 5 เท่าของรายได้ที่ได้มาโดยผิดกฎหมาย ผู้ที่อยู่ในแวดวงธุรกิจนี้ระบุว่า ในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา มีนายหน้าด้านการเข้า-ออกประเทศบางรายที่ไม่มีคุณสมบัติเพียงพอ ใช้วิธีโฆษณาเกินจริงเรื่องอัตราความสำเร็จ หรือกุเรื่อง “ช่องทางพิเศษภายใน” เพื่อดึงดูดลูกค้า และบางรายถึงขั้นเปิดเผยหรือขายข้อมูลส่วนบุคคลของลูกค้า ก่อให้เกิดความเสียหายทางการเงินและความเสี่ยงด้านความปลอดภัยของข้อมูลแก่ผู้ยื่นคำขอ ระเบียบใหม่ครั้งนี้จึงนำหน่วยงานประเภทนี้เข้าสู่กรอบการขึ้นทะเบียนและกำกับดูแลที่เข้มงวดยิ่งขึ้น ซึ่งจะช่วยจัดระเบียบตลาดบริการนายหน้าด้านการเข้า-ออกประเทศให้สะอาดขึ้น

ในด้านการบริหารจัดการการออกนอกประเทศ ระเบียบใหม่ยังขยายขอบเขตกรณีที่สามารถจำกัดการเดินทางออกนอกประเทศของพลเมืองจีนได้ ซึ่งรวมถึงกรณีที่เกี่ยวข้องกับการควบคุมการส่งออกและการละเมิดในด้านเทคโนโลยีที่เกี่ยวข้องกับความมั่นคงของชาติ โดยฝ่ายต่าง ๆ ตีความว่าเป็นการเสริมความเข้มงวดในการควบคุมการเดินทางออกนอกประเทศของบุคลากรที่เกี่ยวข้องกับเทคโนโลยีสำคัญและอุตสาหกรรมที่มีความอ่อนไหว เช่น แร่หายากและแบตเตอรี่ ให้สอดคล้องกับทิศทางนโยบายโดยรวมของจีนในช่วงหลายปีที่ผ่านมาที่มีแนวโน้มเข้มงวดขึ้นในด้านการควบคุมการส่งออกและการบังคับใช้มาตรการตอบโต้การคว่ำบาตร ในขณะเดียวกัน ระเบียบใหม่ยังเพิ่มบทบัญญัติเกี่ยวกับกลไกการแจ้งเตือนความเสี่ยงในการเดินทาง โดยกำหนดให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องด้านการต่างประเทศ วัฒนธรรมและการท่องเที่ยว เผยแพร่คำเตือนด้านความปลอดภัยและความเสี่ยงเกี่ยวกับจุดหมายปลายทางท่องเที่ยวในต่างประเทศอย่างทันท่วงทีและเปิดเผยต่อสาธารณะ ส่วนหน่วยงานบริหารจัดการคนเข้าเมืองก็มีหน้าที่แจ้งเตือนพลเมืองจีนที่มีแผนเดินทางไปยังประเทศหรือพื้นที่ที่มีความเสี่ยงสูง เพื่อช่วยให้ประชาชนสามารถประเมินความเสี่ยงที่เกี่ยวข้องได้อย่างรอบด้านมากขึ้นก่อนออกเดินทาง

นอกจากนี้ ระเบียบใหม่ยังกำหนดอย่างชัดเจนว่าเหตุผลในการยื่นขอเข้า-ออกประเทศต้องเป็นความจริงและถูกต้องตามกฎหมาย พร้อมทั้งให้อำนาจการตรวจสอบที่มากขึ้นแก่หน่วยงานบริหารจัดการคนเข้าเมืองและหน่วยงานออกวีซ่า รวมถึงการขอให้บุคคลที่เกี่ยวข้องแสดงเอกสารรับรอง ข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ หรือข้อมูลอื่นที่จำเป็น การตรวจสอบความถูกต้องแท้จริงของจดหมายเชิญและเอกสารประกอบการยื่นคำขอ ตลอดจนการปฏิเสธออกเอกสารเข้า-ออกประเทศในกรณีที่ผู้ยื่นคำขอใช้เอกสารเท็จหรือให้ถ้อยคำอันเป็นเท็จ ผู้เชี่ยวชาญด้านกฎหมายบางรายวิเคราะห์ว่า จุดมุ่งหมายร่วมกันของบทบัญญัติชุดนี้ คือการบีบพื้นที่ปฏิบัติการของการยื่นเอกสารเท็จ นายหน้าสีเทา และพฤติกรรมการเข้า-ออกประเทศที่ผิดกฎหมาย ผ่านการเสริมความเข้มแข็งของการตรวจสอบก่อน ระหว่าง และหลังการอนุมัติ ควบคู่ไปกับมาตรการที่ยืดหยุ่นกว่าอย่างการแจ้งเตือนความเสี่ยง เพื่อรักษาสมดุลระหว่างความปลอดภัยในการเดินทางออกนอกประเทศกับสิทธิและผลประโยชน์อันชอบธรรมของพลเมือง โดยรวมแล้ว ระเบียบใหม่นี้ถูกมองว่าเป็นการปรับปรุงเชิงระบบที่ครอบคลุมและเป็นระบบที่สุดครั้งหนึ่งของจีนในด้านการบริหารจัดการการเข้าเมืองและการเข้า-ออกประเทศในรอบหลายปีที่ผ่านมา และผลการบังคับใช้จริงหลังวันที่ 15 กันยายนก็จะเป็นหน้าต่างสำคัญในการติดตามทิศทางนโยบายด้านการเข้า-ออกประเทศของจีนต่อไป

การออกระเบียบใหม่นี้ยังเกี่ยวโยงอย่างใกล้ชิดกับบริบทที่การเดินทางข้ามพรมแดนขยายตัวขึ้นในช่วงหลายปีที่ผ่านมา พร้อมกับความเสี่ยงที่เพิ่มขึ้นตามมา ท่ามกลางการผลักดันข้อตกลงยกเว้นวีซ่าซึ่งกันและกันระหว่างจีนกับหลายประเทศ รวมถึงไทย ตลอดจนความหลากหลายของช่องทางการเดินทางไปมาของบุคคล ทั้งอีคอมเมิร์ซข้ามพรมแดน การศึกษาต่อ และการทำงาน การบริหารจัดการด้านการเข้า-ออกประเทศก็เผชิญสถานการณ์ที่ซับซ้อนมากขึ้นเช่นกัน ด้านหนึ่งคือความต้องการเดินทางไปมาที่ถูกกฎหมายและเป็นปกติที่เพิ่มขึ้นต่อเนื่อง อีกด้านหนึ่งคือปัญหาการยื่นเอกสารเท็จ นายหน้าผิดกฎหมาย และการเคลื่อนย้ายข้ามพรมแดนของแหล่งกบดานอาชญากรรมหลอกลวงทางโทรคมนาคม ที่เกิดขึ้นเป็นครั้งคราว สำหรับชาวต่างชาติที่วางแผนเดินทางไปจีนหรือเดินทางผ่านจีน หลังระเบียบใหม่มีผลบังคับใช้ การยื่นเอกสารและระบุวัตถุประสงค์การเดินทางอย่างตรงไปตรงมาและถูกต้องตามความเป็นจริง จะกลายเป็นเงื่อนไขสำคัญสำหรับการได้รับวีซ่าและผ่านพิธีการเข้าเมืองอย่างราบรื่น ขณะที่การพยายาม “ลัดขั้นตอน” ผ่านช่องทางที่ไม่เป็นทางการหรือใช้เอกสารเท็จ จะมีความเสี่ยงทางกฎหมายและต้นทุนที่แท้จริงเพิ่มสูงขึ้นอย่างชัดเจนนับจากนี้ไป

สำหรับประเทศอย่างไทยที่มีข้อตกลงยกเว้นวีซ่าซึ่งกันและกันกับจีนหรือมีการเดินทางไปมาอย่างใกล้ชิด การบังคับใช้ระเบียบใหม่นี้ก็เป็นเรื่องที่ควรจับตาเช่นกัน ในช่วงหลายปีที่ผ่านมา การเดินทางไปมาระหว่างไทยและจีนขยายตัวอย่างต่อเนื่อง โดยทั้งสองประเทศเริ่มยกเว้นวีซ่าซึ่งกันและกันตั้งแต่เดือนมีนาคม 2024 จำนวนพลเมืองไทยที่เดินทางไปจีนเพื่อธุรกิจ ท่องเที่ยว หรือเยี่ยมญาติเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง ขณะเดียวกัน อาชญากรรมข้ามชาติอย่างขบวนการหลอกลวงทางโทรคมนาคมก็เคยอาศัยความสะดวกในการเดินทางไปมาระหว่างสองประเทศแพร่ระบาด จนกลายเป็นเป้าหมายสำคัญที่หน่วยงานบังคับใช้กฎหมายของทั้งไทยและจีนร่วมกันปราบปรามอย่างจริงจังในช่วงที่ผ่านมา การที่ระเบียบใหม่เพิ่มบทลงโทษต่อการยื่นเอกสารเท็จและนายหน้าผิดกฎหมาย พร้อมทั้งขยายขอบเขตกลไกการแจ้งเตือนความเสี่ยง ในทางปฏิบัติจึงน่าจะช่วยให้การเดินทางไปมาที่ถูกต้องตามกฎหมายระหว่างไทยและจีนมีแนวทางกฎเกณฑ์ที่ชัดเจนขึ้นและมีหลักประกันด้านความปลอดภัยที่เข้มแข็งขึ้น ซึ่งจะช่วยให้ทั้งสองฝ่ายสามารถรักษาความสะดวกในการเดินทางไปมา ควบคู่ไปกับการร่วมกันบีบพื้นที่ให้กิจกรรมอาชญากรรมข้ามพรมแดนแคบลง สำหรับพลเมืองไทยและชาติอื่น ๆ ที่วางแผนเดินทางไปจีนในช่วงนี้ ขอแนะนำให้ศึกษาข้อกำหนดด้านวีซ่าและการแจ้งข้อมูลเข้าประเทศผ่านช่องทางที่เป็นทางการล่วงหน้า และเตรียมเอกสารที่เกี่ยวข้องอย่างถูกต้องตรงไปตรงมา เพื่อหลีกเลี่ยงอุปสรรคที่ไม่จำเป็นในการเข้าประเทศหลังระเบียบใหม่มีผลบังคับใช้ตั้งแต่วันที่ 15 กันยายนเป็นต้นไป สำนักงานกฎหมายและฝ่ายทรัพยากรบุคคลของบริษัทข้ามชาติหลายแห่งเริ่มจัดอบรมภายในเกี่ยวกับเนื้อหาของระเบียบใหม่แล้ว เพื่อเตือนพนักงานต่างชาติที่เดินทางเข้า-ออกจีนเป็นประจำและนายจ้างให้ทำความเข้าใจข้อกำหนดด้านการยื่นเอกสารและมาตรฐานการตรวจสอบภายใต้กฎใหม่ล่วงหน้า และเตรียมความพร้อมด้านการปฏิบัติตามกฎระเบียบ